Ruhlar ve Duyumların Yazarı: Julio Cortázar

Ve belirli dönemlerde düşman avına çıkarlardı; Çiçek Savaşı derlerdi buna.*

*Çiçek Savaşı, Azteklerin kurbanlık tutsak avlamak amacıyla yaptıkları savaşlara verdikleri addı. Tanrıların insanları köklenip ayaklar altında çiğnenecek, kopartılacak birer çiçek gibi gördüklerini söylemek metafiziğe kaçmak olur.

Julio Cortázar. Belki ismi şimdilik size pek bir şey ifade etmiyor; ancak onun, küçük veya önemsiz denebilecek şeyleri bile kendine has sunuşuyla tanıştıktan sonra tüm evrene bakışınızı değiştirecek başka köşeler bulmanız olası.

Onun en kendine özgü -ve belki de en belirgin özelliklerinden biri- rüya ve gerçeğe dair bulanık bir bakışa sahip olması. Rahatsız edici değil, hatta tam tersine neyin gerçek neyin hayal olduğuna dair bu çelişkili duyumlar, zarif betimlemelerinin ve onun kelimelerinin çağrıştırdığı hislerin çevrelediği bir gerilim yaratıyor.

Gece Yüzü Yukarıda hikayesi, (yazının başında alıntı yaptığım hikaye aynı zamanda) bu gerçekliğin anlaşılmaz hale getirilişine çok güzel bir örnek oluşturuyor. Hikayede, motosikletiyle kaza yapan bir adam, hastaneye götürülüyor. Kokularla başlayan oldukça canlı bir rüya aracılığıyla Cortazar, belirsizliğin kapısından içeri sızıyor.


Öyle doğaldı ki her şey, insan avına çıkmış olan Azteklerden kaçmak zorundaydı, tek umudu da salt kendilerinin, Moteka’ların bildiği incecik yolu şaşırmamak için elinden geleni yaparak ormanın en kuytuluğunda bir gizlenecek yer bulabilmekti.

Onu en çileden çıkartan şey kokuydu; sanki rüyayı tümüyle benimsemiş olmasına karşın, gene de olağan olmayana karşı, şu dakikaya kadar oyuna katılmamış olan bir şeylere karşı içinde bir direnme vardı. Savaş kokuyor, diye düşündü;..”

Gece Yüzü Yukarıda

Yıldız Temizleyicileri

YILDIZ TEMİZLEYİCİLERİ adında bir şirket kuruldu.

Her türlü araç gereçle ve hayata geçirmek için sabırsızlandıkları faydalı komutlarladonatılmış temizlik ekiplerini göndermeleri için 50-4765 numaralı telefonu aramak yeterliydi; en azından şirketin reklamında ayne böyle söyleniyordu.

Gökyüzündeki yıldızlar böylece zamanın, tarihsel araştırmaların ve uçakların dumanının donuklaştırdığı parlaklıklarına kısa sürede yeniden kavuştular.

Cortazar’ın yazmış olduğu bir başka hikayenin girişi bu da. Yıldızların, takımyıldızların ve nebulaların bu şirketin hizmetlerinden sonra birbirlerinin ışığını kıskandığı farklı bir evren burası. Birer birer her yıldız daha çok ve daha güzel ışımak için şirketi arar. Astronomi çıkmaza girer, kütüphaneler yerle bir edilir, Galileo, Kopernik, Gaviola ve James Jean gibi isimler silinir. Güneş ilahileri gözden düşer.

Nihayetinde temizlenecek tek bir yıldız kalır. Komut verilir. Kısa bir an sonra o da yoldaşlarının ışıltılı konçertosuna katılacaktır. Ve tabi gökyüzü, sonsuza dek mükemmel olacak…

Derken bir anda korkuç bir feryat yükselir, gözüne camlar batmış biri haykırıyordur sanki. Bütün dünyada insanlar, gözkapaklarına bastırıyor, yüzlerini yere dönüyor, binaların bodrumlarına ve karanlığa kaçıyor ve görmemek için, görmemek için, görmemek için tırnaklarıyla ve kılıçlarıyla kendilerini kör ediyorlardı…

Görev tamamlanmış, yıldız tertemiz olmuştu. Ama ışığı, şirket tarafından hizmet götürülen diğerlerinin ışığıyla birleşince karanlık ihtimali tamamen ortadan kalkıyordu.

Gece aniden yokluğa karıştı. Her şey bembeyaz oldu, uzay beyaz, boşluk beyaz, gökyüzü çarşaflarını gösteren bir yatak gibi beyaz… Ve temizlenen yıldızların toplamından oluşan mutlak beyazlıktan başka bir şey kalmadı.

Şirketin yöneticilerinden biri ölmeden önce parmaklarını birazcık aralamayı ve oradan bakmayı başardı: Gökyüzünün tamamen beyaz olduğunu ve yıldızların, bütün yıldızların orada siyah noktalar oluşturduklarını gördü. Bunlar takımyıldızlar ve nebulalardı: Takımyıldızlar, siyah noktalardılar; nebulalar ise fırtına bulutları. Ve sonra, tamamen bembeyaz gökyüzü.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.