Takımyıldız Öyküleri I

Ursa Major

Gökyüzündeki en bilindik takımyıldızlardan biri olan Büyük Ayı Takımyıldızı pek çok öyküye sahip. Hatta bunlardan birinde Zeus da başrol oyuncuları arasında.

Efsaneye gore Callisto isimli güzel bir kadına aşık olur Zeus. Bir gün ormanda yürüyüş yaparlarken, durumu sezen Hera yanlarına gelir. Kimi anlatılarda Hera kıskançlığından Callisto’yu bir ayıya çevirir, kimilerindeyse Zeus, Hera’dan saklamak istediği sevgilisini ve oğulları Arcas’ı kendi elleriyle ayıya dönüştürür.

Hikayenin bir başka versiyonunda ise Zeus, Artemis ile tıpatıp aynı giyinen Callisto ile, o olduğunu bilmeden birlikte olur. Nehir kıyısındaki bir partide üzerini çıkarınca Callisto’nun yeminini bozduğu ve hamile olduğu öğrenilir. Artemis onu hışımla kovar.

Ancak en kötüsü bu değildir. Callisto ve Zeus’un oğlu Arcas dünyaya geldiğinde Hera’nın kocasının sadakatsizliğini öğrenmesi çok sürmez. Callisto’yu yakalar ve saçlarından tutup onu yere serer. Yere yığılan kadının kolları ve bacaklarından gür, karanlık tüyler fışkırır; Zeus’un öptüğü ağzı, vahşi ve boğuk sesler çıkaran kesici dişlerle dolu korkunç bir ağıza dönüşür.

Tam 15 yıl bir ayı bedenine hapis kalarak uçsuz bucaksız ormanlarda dolaşır Callisto. Bir zamanlar Artemis ile birlikte avcıyken şimdi kendisi av konumuna düşmüştür. Bir gün, oğlu Arcas karşısına çıkar. O, oğlunu tanır ve yaklaşmak ister; fakat Arcas korkar. Zeus araya girip ikisini de göklere taşıyan bir rüzgar yollar, böylece oğlunun annesini öldürmesine engel olur. O günden sonra Arcas, Küçük Ayı, annesi ise Büyük Ayı Takımyıldızı olur.

Hera, hasmının göklerde yıldız olarak pırıldayışına iyice sinirlenir ve Tethys ile Oceanus’a danışır. Onları, ayının kuzey sularına girerse boğulması konusunda ikna eder; tam da bu yüzden kuzey-orta enlemlerde bu takımyıldız asla ufuğun altına düşmez.

Navajo yerlilerinin hikayelerinde ise bir ayı ile evlenen kızın babası ayıyı öldürür. İntikam almak isteyen kadın bir ayıya dönüşerek yedi erkek kardeşini öldürür. Onların ruhları, göğe yükselerek takımyıldızı oluşturur.

Bir Iroquoi efsanesine göre de, büyük ayı üç cesur yerli tarafından kovalanmaktadır. Bu kovalamaca zamanın başlangıcından beri, yani yerlilerden biri ayıyı ilk yaraladığı zamandan beri sürüyordur. Ayının kaçış yolu daima değişkenlik gösterir. Sonbahara gelindiğinde yarası biraz açılır ve kanı karanın üzerine akar, ağaçların yapraklarını kızıla boyar. Bu yüzden sonbaharda yapraklar kızarır ve düşer.

Mevsimlerin ve yıldızların sonsuz öyküleri belki de yüzyıllardır anlatılıyor ve bir o kadar daha anlatılacak… Doğada her gün gördüğümüz elementlere bir anlam atfediş, ona bir geçmiş yaratma huyu, mitolojinin ve insan ruhunun en kemikleşmiş özelliklerinden biri olabilir.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.